Życie z pasją

 Jens Andersen, Astrid Lindgren - nowa biografia. Żyje się tylko dziś, 2014

Ach jaka to była przyjemna podróż przez życie królowej moich dziecięcych lektur. W Szwecji jest specjalna wioska poświęcona książkom Astrid Lindgren, przygotowując się, aby ją odwiedzić chciałam koniecznie poznać życie tej pisarki, która zawładnęłam moją wyobraźnią a teraz zachwyca moje dzieci. Przesłuchałam jej biografii w audiobooku i jestem pod ogromnym wrażeniem, nie tylko dlatego, że pisarka żyła aż 95 lat.

Norweski ekspresjonizm

 Marta Motyl, Munch. Nie tylko krzyk, 2024

Przed wyjazdem do Oslo poczułam potrzebę zgłębienia biografi Edvarda Muncha. Mam w planie odwiedzić olbrzymie i nowoczesne Munchmuseet, chciałam się więc trochę przygotować przed oglądaniem jego obrazów w oryginale. Książkę Marty Motyl czyta się zachwycająco szybko. Trzy rozdziały pozwalają chronologicznie poznać życie artysty razem z obrazami, które tworzył na konkretnych etapach swojego życia. 

Polka w Paryżu

 Karolina Prewęcka, Mela Muter. Gorączka życia, 2019

Długo czytałam tę książkę. Analizowałam kolejne etapy życia malarki, zaznaczałam, notowałam, dziwiłam się i zapisywałam. Chciała znaleźć potwierdzenie tytułu:"Gorączka życia". Zupełnie nie pasował mi do malarstwa Meli Muter, ale gdy przebrnęłam całą biografię to zrozumiałam. Dziewczyna z okładki żyła pięknym artystycznym życiem aż 91 lat. Tyle się działo między Polską a Francją. Mimo żydowskiego pochodzenia przetrwała dwie wojny, wszystkich swoich mężczyzn, całą rodzinę. To waleczna kobieta, która dzieliła się emocjami na swoich obrazach.

Poetka Maria z Kossaków

Joanna Jurgała-Jureczka, Czarująca poetka, 2025

Dużo przeczytałam w życiu książek o tej poetce, jak również o całej rodzinie Kossaków. Czasami myślę sobie, że to ostatni raz, że nie będę już więcej czytać kolejnej biografii Marii Pawlikowsko-Jasnorzewskiej. A jednak, kiedy widzę nowy tytuł, automatycznie po niego sięgam i zanurzam się, z ciekawością wypatrując między kolejnymi rozdziałami czegoś nowego, ciekawostki, której jeszcze nie znam. Cieszę się więc, że jeszcze zanim skończył się rok ogłoszony rokiem Pawlikowskiej, udało mi się przeczytać jej kolejną interesującą biografię, tym bardziej że znam autorkę i wiem, jak czule podchodzi zawsze do swoich bohaterów. 

O mieszkańce leśniczówki w Białowieży

 Anna Kamińska, Simona. Opowieść o niezwykłym życiu Simony Kossak, 2015

Po filmie Adriana Panka o Simonie pozostał mi duży niedosyt. Chciałam koniecznie zgłębić życiowe losy córki Jerzego Kossaka. Biograficzna książka o niej Anny Kamińskiej okazała się dobrym wyborem. Autorka podchodzi do swojej bohaterki z dużym szacunkiem, a o wszelkich wydarzeniach opowiada z kilku perspektyw, gruntownie badając zjawisko.

Poetycko o malarzu

 Marcin Wicha, Kierunek zwiedzania, 2021

Marcin Wicha zaprasza swoich czytelników na spacer po nieistniejącym muzeum. To niezwykle ciekawa perspektywa. Nie jest to łatwa książka. Eseje artystyczne trzeba lubić, aby móc się nimi rozkoszować. Może właśnie dlatego "Kierunek zwiedzania" tak długo leżakował na mojej półce, czekając na dobry czas. Wzięłam go do ręki ponownie gdy Polskę zasmuciła wiadomość o śmierci Marcina Wichy. Czytałam nieśpiesznie i uważnie. Między stronami szukałam w internecie zdjęć obrazów, o których czytałam.

Janek od Kleksa

 Mariusz Urbanek, Brzechwa nie dla dzieci, 2013

Bardzo lubię zanurzać się w czyjąś biografię i przez chwilę pożyć innym życiem. Czasami wydaje nam się, że znamy pisarzy i pisarki bardzo dobrze. Nazwisko Brzechwa towarzyszy nam przecież od najmłodszych lat, właściwie przez całe życie. Byłam zawsze bardzo ciekawa jakie tajemnice skrywa autor humorystycznych wierszyków i przede wszystkim ojciec przezabawnego Pana Kleksa. Teraz kiedy wiem, w jakim momencie swojego życia pisał książki dla dzieci i co się wtedy działo w Polsce, wszystko nabiera trochę innego wymiaru.

Malarstwo ponad wszystko

 Sophie Haydock, Cztery muzy, 2022

"Każdy obraz opowiada jakąś historię, ale gdyby kobiety z portretów mogły przemówić..."

Egon Schiele to austriacki artysta, który w swoim krótkim życiu zdążył w pewien sposób zrewolucjonizować ówczesne malarstwo. Po obejrzeniu kiedyś filmu opartego o jego biografię "Tod und das Mädchen" miałam sporo pytań i niedomówień w głowie. Książka Sophie Haydock rozwiała wiele z nich. To fascynująca podróż przez życie Egona z perspektywy kobiet, które go otaczały. Portretował je wielokrotnie a teraz, dzięki wyobraźni autorki mogły opowiedzieć o życiu z tak wielkim artystą. 

Życie geniusza

 Henry Gibel, Picaso. Biografia, 2004

Sięgnęłam po tę biografię przygotowując się latem do zwiedzania Muzeum i Domu Piacassa w Maladze. Ze względu na jej objętość, udało mi się doczytać dopiero teraz, czyli już jesienią. Picasso żył ponad 90 lat, jego biografia jest bardzo bogata. Przebrnięcie przez życie geniusza takiego formatu, było bez wątpienia niezwykłą podróżą. 

Autor podzielił swoją książkę na rozdziały i chronologicznie, czyli tak jak lubię najbardziej, opowiedział o życiu wielkiego artysty. Bardzo szczegółowo można poznać dzieciństwo andaluzjanczyka i jego bujną młodość, podróżując z nim od Malagi przez Barcelonę aż do Madrytu i w końcu kończąc w Paryżu. Poznałam bliskie Pablowi osoby i jego dramaty związane ze smutnymi pożegnaniami ludzi, którzy tragicznie zmarli. Najpierw jego siostra, potem przyjaciel w Paryżu w końcu też jedna z ukochanych kobiet. To wszystko miało wpływ na malarstwo artysty i odbijało się w jego obrazach.

Wermeer i służąca

 Tracy Chevalier, Dziewczyna z perłą, 1999

Przeniosłam się na chwilę dzięki tej książce do XVII wiecznej Holandii i zajrzałam do domu wielkiego malarza Jana Wermeer w Delft. Chciałam przeczytać tę książkę, przed zwiedzeniem niesamowitej wystawy obrazów malarza w Amsterdamie. Obejrzenie prawie całej jego twórczości w jednym miejscu, zrobiło na mnie ogromne wrażenie. Jego obrazy są bardzo małe, a jednak przenika przez nie tak niesamowite światło, że pozostaną długo w mojej pamięci. Dzięki zgłębieniu biografii holenderskiego artysty, obejrzałam całą wystawę z trochę innej perspektywy.

Siła rozpaczy

 Camilo Sanchez, Die Witwe der Brüder van Gogh, 2015

Lektura tej książki była dla mnie niesamowicie silnym przeżyciem. Po podróży do Amsterdamu i czterogodzinnym zwiedzaniu Muzeum van Gogha, miałam potrzebę zgłębienia relacji Vincenta z bratem. Zawsze się zastanawiałam, dlaczego umarł pół roku po samobójstwie malarza. Nie dotarłam do żadnych informacji historycznych na temat tego, co mogło się stać z Theo van Goghiem, że zmarł w tak młodym wieku. Teraz już wszystko rozumiem. Wysłuchałam przejmującego audiobooka będącego pamiętnikiem bratowej malarza. Opisuje ona, co działo się z jej mężem po śmierci brata.

Krótka forma

 Etgar Keret, Siedem dobrych lat, 2013

"Jesteś drugim pokoleniem ocalanych z Zagłady - powiedział - Twoi rodzice musieli z dnia na dzień opuścić swój kraj, swój dom, swoje naturalne środowisko społeczne. To doświadczenie przeniknęło z ich udręczonej świadomości do twojej, i tak już straumatyzowanej (...)"

Zawsze byłam bardzo ciekawa opowiadań Kereta. Teraz już mogę potwierdzić, że jest prawdziwym mistrzem krótkiej formy i to duży przywilej, że możemy go czytać w polskim tłumaczeniu. Przepłynęłam lekko przez teksty w tym tomie, a każdy z nich pozostawił coś we mnie. Czasami została jedna myśl, czasmi cała fraza godna zanotowania, częściej jednak scena lub obraz w głowie, który uporczywie coś chce mi przekazać. 

Włoska namietność

 Sylwia Zientek, Lunia i Modigliani, 2023

"Obraz jest talizmanem. Każdy jest tym jednym jedynym egzemplarzem na świecie, każdy jest niepowtarzalny. Zaklina życie człowieka w wieczność." (s.531)

Z przyjemnością zanurzyłam się w artystyczny świat Paryża na początku XX wieku. Sylwia Zientek znowu przychodzi z propozycją przeniesienia się w czasie aby podpatrywać malarzy przy pracy i wczuć się w ich życie na Montparnasie. Bardzo lubię takie klimaty. Punktem wyjścia opowieści o włoskim malarzu Amedeo Modigilianim jest tutaj nie jego powszechnie znana partnerka Jeanne Hebuteme, a Polka Lunia Czechowska, która opowiada o swoim przyjacielu artyście. Jego wielki talent odkrył również Polak, Leopold Zborowski, paryski marszand. Bardzo ciekawie było poznać tę część biografi Modigilianiego, o której wcześniej nie słyszałam. 

Powojenny "Szczurzy szlak"

 Magdalena Ogórek, Kat kłania się i zabija, 2021

To książka, która zrobiła na mnie duże wrażenie. Przyciągnęła mnie swoją okładką, ale tak naprawdę ma w sobie jeszcze więcej niż obiecuje Złota Dama na obrazie Gustawa Klimta. To opisane z wielką pasją dziennikarskie śledztwo, dotyczące tropienia powojennych śladów nazistów, którzy wywieźli z Polski dzieła sztuki. Autorka podąża tzw. szlakiem szczurów za Reinhardem Heydrichem, Pieterem Nicolaasem Mentenem i Ottonem Gustavem Wächterem. Jestem pełna podziwu za tak skrupulatne rozdrabnianie szczegółów całej historii. Dostałam do ręki rerportaż, w którym autorka krok po kroku zdradza czytelnikowi swoje poczynania i próby dotarcia do prawdy. Udzieliła mi się ta walka o historyczne źródła. Z każdą kolejną stroną książki miałam coraz większą ochotę na rozwikłanie wszystkich historycznych zagadek i odnalezienie zaginionych obrazów.

Wojenne losy poety

 Katarzyna Zyskowska, Szklane ptaki, 2022

"Nie umiem z nią o tym rozmawiać. Potrafię napisać wiersz i godzinami nurzać się w wodach wymyślnych metafor, lecz nikt mnie nie nauczył, jak rozmawiać o stracie dziecka. Dlatego milczę. Ona również milczy. Zawsze byliśmy w tym dobrzy i chcę wierzyć, że ta cisza będzie jak plaster, że nas uleczy." (s.244)

To taka piękna książka, że trudno się od niej oderwać. Autorka rozpisała wojenne losy poety Krzysztofa Kamila Baczyńskiego na trzy głosy. Ten sposób narracji daje bardzo szeroki ogląd sytuacji. Opowiadają na przemian oprócz poety jego matka i młoda narzeczona a potem żona. Wydarzenia są porozrzucane w czasie ale czytelnik łatwo może się w nich odnaleźć dzięki datom rozpoczynającym każdy rozdział. Szczególnie wzruszające są wyznania obu kobiet, pisane w formie listów do Kamila. Matka szuka po wojnie jego ciała i chodzi na kolejne ekshumacje ludzi poległych w powstaniu,  a żona szuka go przez kilka sierpniowych tygodni wśród walczących powstańców. Obie nie tracą nadziei, że żyje. My wiemy, że jest inaczej, dlatego czyta się ich listy z wielkimi emocjami. 

Korczakowe myśli

 Janusz Korczak, Pamiętnik i inne pisma z getta, 1978

"Rzuciłem szpital dla Domu Sierot. Mam poczucie winy. Raz przymusowo wyjechałem (wojna). Drugi raz na rok do Berlina. Trzeci raz - pół roku niespełna do Paryża. Po swiatło, po wiedzę. Teraz, kiedy już wiem, że nie wiem i dlaczego nie wiem, gdy mogę w myśl naczelnego postulatu - "Nie szkodzić choremu" - wypływam na nieznane wody"

Jednocześnie z książką o Irenie Sendlerowej podczytywałam pamiętnik Janusza Korczaka. Są to zapiski sławnego lekarza z getta. Warto czytać słowa mądrych ludzi i warto zatrzymać się trochę i nad nimi zadumać. Takie refleksje lubię szczególnie jesienią. Ku mojemu zaskoczeniu pamiętnik nie jest opisem wojennej codzienności jaka otaczała Korczaka w getcie. Tylko od czasu do czasu pojawia się skromna w treść notatka dotycząca rzeczywistości. W dużej mierze są to filozoficzne rozważania i bardzo czesto powroty do przeszłości. Wspomnienia z dzieciństwa. Czasami miałam wrażenie, że autor tych słów wiedział co go czeka i dokonywał swoistego podsumowania życia. 

Opowieść o Irenie Sendlerowej

 Lea Kampe, Der Engel von Warschau, 2021

Polski tytuł: Anioł z Warszawy

"Wcale nie jestem silniejsza od innych. Po prostu nie mogę sobie pozwolić na bycie słabą."

Lubię zbeletryzowane biografie, dlatego z przyjemnością sięgnęłam po "Anioła z Warszawy". Książkę miałam możliwość przeczytać w oryginale, gdyż autorka jest Niemką. Zawsze ciekawi mnie niemieckie spojrzenie na wojnę i historię polsko-niemiecką. Tym razem się nie zawiodłam, wydawnictwo Piper wydaje wartościowe książki. Autorka z dużym szacunkiem opisała życie Ireny Sendlerowej podczas drugiej wojny światowej. Na kartach powieści pojawia się mnóstwo historycznych postaci. Czyta się z zapartym tchem i emocjami, bo nie do końca byłam pewna, czy każda akcja wyprowadzania dzieci z getta się udała. 

Wojenne siostry

 Kristin Hannah, Słowik, 2015

"Miłość powinna być silniejsza od nienawiści, inaczej nie ma dla nas przyszłości"

Jest to książka, którą wzięłam do ręki ze względu na wszechobecne pozytywne opinie. Lubię wojenne historie szczególnie gdy są oparte na prawdziwych wydarzeniach. W tym wypadku autorka inspirowała się życiorysem francuskiej działaczki, bohaterki ruchu oporu Andree de Jongh. Miałam więc okazję przyjrzeć się drugiej wojnie światowej z francuskiej strony. Okupowany przez Niemców Paryż porusza wrażliwość czytelnika.

Głównymi bohaterkami są dwie siostry, zbuntowana Isabelle i łagodniejsza Vienne. Każda z nich wybiera inny sposób na radzenie sobie z wojenną rzeczywistością. Obie walczą o przetrwanie co pokazuje nam w pewnym senie przed jakimi skomplikowanymi wyborami stają kobiety w obliczu życiowej katastrofy. Warto prześledzić obie te drogi tym bardziej, że autorka wykorzystuje w konstrukcji powieści ciekawy zabieg. Jedna z sióstr snuje wspomnienia, dopiero w ostatnim rozdziale okazuje się, która to z nich. Całość obudziła we mnie również refleksje na temat przeróżnych relacji rodzinnych. Czasami warto spojrzeć na niektóre sprawy z góry.

Janusz Korczak i getto

Elisabeth Gifford, Dobry doktor z Warszawy, 2017

"Dzisiaj stoimy razem, zjednoczeni przeciwko wielkiemu szaleństwu. Dzisiaj każdy mężczyzna, kobieta i dziecko w Polsce ma do odegrania swoją rolę we wspólnym rozpędzaniu ciemności." (s.71)

Od dawna chciałam przeczytać tę książkę. Znam biografie Janusza Korczaka (jedną nawet niemieckiej autorki, pisałam o niej TUTAJ), ale czułam potrzebę spojrzenia na warszawskie getto w zbeletryzowanej formie. W tej sposób trochę łatwiej można wczuć się w sytuację i uczucia zwykłych ludzi. Brytyjska pisarka, aby przedstawić Dom Sierot tutułowego bohatera, wspomaga się wzruszającą historią miłości jednego z współpracowników Korczaka - Miszy i jego ukochanej Zosi. Wszystko dobrze się ze sobą komponuje, chociaż tak naprawdę jest to książka o potworności życia w getcie warszawskim i okrutnej polityce nazistów wobec Żydów. 

Przyłapani i opisani

Joanna Jurgała-Jureczka, Na gorącym uczynku, 2022 

"Boy-Żeleński miał jeszcze inne grzechy. Uwielbiał się śmiać. Swoimi wierszykami, piosenkami i scenkami prezentowanymi w kabarecie Zielony Balonik wsadzał kij w to samo krakowskie mrowisko." (s.211)

Lubię czytać książki Joanny Jurgały-Jureczki głównie ze względu na lekki i nonszalandzki styl. Autorka potrafi opisywać swoich bohaterów z niezwykłą gracją nawet kiedy zagląda im do sypialni. Z ciekawością zasiadłam więc do sporych rozmiarów książki, będącej zbiorem krótkich esejów o celebrytach minionych czasów. Już jednak kiedy spojrzałam na spis treści poczułam się trochę zdezorientowana. Lubię uporządkowane treści a jeśli biorę do ręki publikacje wspomnieniowe lub biograficzne to jest dla mnie ważny jakikolwiek podział czy chronologia. Tutaj pogubiłam się niestety między rozdziałami. Mają one przeróżne tytuły, ale żaden nie sugeruje bohatera opowieści.