Życie pod innym nazwiskiem

 Mikołaj Łoziński, Stramerowie, 2023

Recenzja pierwszego tomu: Stramer

Bardzo się ucieszyłam, że mogłam znowu odwiedzić rodzinę Sramerów po kilku latach od pierwszego tomu. Rozpoczynając czytanie poczułam się, jakbym odwiedzała dawno niewidzianych przyjaciół. Jednak czasy się zmieniły i nad Polskę nadciągnęła czarna chmura wojny. Nic już nie może być tak samo jak kiedyś. W pierwszym tomie wszyscy byli tacy młodzi i radośni a ich problemy z perspektywy drugiego tomu wydają się błahostkami. Żydowska rodzina w Tarnowa staje przed ogromnymi tarapatami.

Smutny los

Anna Bolecka, Cadyk i Dziewczyna, 2012

Zaskoczyła mnie ta książka. Nie byłam świadoma jaki trudny temat podejmuje. Przeniosła mnie w żydowski świat przedwojennej Warszawy a potem prosto do getta. Chyba nawet nie byłam na to przygotowana. Cadyk to duchowy przywódca, rebe. Wzór pokory i pobożności, otoczony powszechną czcią. Czasmi uważano, że potrafi czynić cuda i uzdrawiać. Dlatego tak ważne było dla społeczności Żydowskiej, aby z zagrożonej Polski w pierwszej kolejności wyjechali ich wiekowi przywódcy z rodzinami. Jednym z wątków powieści jest ewakuacja z okupowanej Warszawy cadyka z grupą wyznawców do USA z pomocą niemieckiego oficera. Nie udaje się wywieźć tylko jego chorej córki, która całą wojnę musiała się ukrywać. Jej losy śledziłam z zapartym tchem.

Korczakowe myśli

 Janusz Korczak, Pamiętnik i inne pisma z getta, 1978

"Rzuciłem szpital dla Domu Sierot. Mam poczucie winy. Raz przymusowo wyjechałem (wojna). Drugi raz na rok do Berlina. Trzeci raz - pół roku niespełna do Paryża. Po swiatło, po wiedzę. Teraz, kiedy już wiem, że nie wiem i dlaczego nie wiem, gdy mogę w myśl naczelnego postulatu - "Nie szkodzić choremu" - wypływam na nieznane wody"

Jednocześnie z książką o Irenie Sendlerowej podczytywałam pamiętnik Janusza Korczaka. Są to zapiski sławnego lekarza z getta. Warto czytać słowa mądrych ludzi i warto zatrzymać się trochę i nad nimi zadumać. Takie refleksje lubię szczególnie jesienią. Ku mojemu zaskoczeniu pamiętnik nie jest opisem wojennej codzienności jaka otaczała Korczaka w getcie. Tylko od czasu do czasu pojawia się skromna w treść notatka dotycząca rzeczywistości. W dużej mierze są to filozoficzne rozważania i bardzo czesto powroty do przeszłości. Wspomnienia z dzieciństwa. Czasami miałam wrażenie, że autor tych słów wiedział co go czeka i dokonywał swoistego podsumowania życia. 

Janusz Korczak i getto

Elisabeth Gifford, Dobry doktor z Warszawy, 2017

"Dzisiaj stoimy razem, zjednoczeni przeciwko wielkiemu szaleństwu. Dzisiaj każdy mężczyzna, kobieta i dziecko w Polsce ma do odegrania swoją rolę we wspólnym rozpędzaniu ciemności." (s.71)

Od dawna chciałam przeczytać tę książkę. Znam biografie Janusza Korczaka (jedną nawet niemieckiej autorki, pisałam o niej TUTAJ), ale czułam potrzebę spojrzenia na warszawskie getto w zbeletryzowanej formie. W tej sposób trochę łatwiej można wczuć się w sytuację i uczucia zwykłych ludzi. Brytyjska pisarka, aby przedstawić Dom Sierot tutułowego bohatera, wspomaga się wzruszającą historią miłości jednego z współpracowników Korczaka - Miszy i jego ukochanej Zosi. Wszystko dobrze się ze sobą komponuje, chociaż tak naprawdę jest to książka o potworności życia w getcie warszawskim i okrutnej polityce nazistów wobec Żydów. 

Pamiętnik z getta

 Elżbieta Cherezińska, Byłam sekretarką Rumkowskiego, 2008

Dzienniki Etki Daum

"Bo wojna, unicestwiając miliony ludzkich istnień, udowodniła paradoksalnie, że właśnie ludzkie życie jest największą wartością."

Elżbieta Cherezińska zachwyciła mnie kolejny raz. Jej rekonstrukcja wspomnień mieszkanki łodzkiego getta wydaje mi się ciekawsza nawet od sławnego na cały świat Dziennika Anny Frank. Chociaż opisane czasy były oczywiście okrutne i trudno odnieść do tej rzeczywistości epitet "ciekawe" to jednak talent pisarski autorki uczynił je dostępnymi dla szerszej publiczności. Ta książka w pewnym sensie otwiera bramy getta i pozwala poczuć dramatyzm uwięzionych w nim ludzi.

Historia warszawskiego zoo

Diane Ackerman, Die Frau des Zoodirektors, 2007

Polski tytuł: "Azyl. Opowieść o Żydach ukrywanych w warszawskim ZOO"

" Sie lebte es ab und zu ihre menschliche Identität zu verlassen und die Welt mit den Augen eines Tieres zu betrachten (...) Sie erfasste intuitiv die Ängste und Fähigkeiten der Tiere: was sie vermutlich sehen, fühlen, fürchteten, ahnten und erinnerten"

Przeczytałam niesamowitą książkę, która dostarczyła mi wielu silnych emocji. To prawdziwa historia opisana przez amerykańską autorkę na podstawie pamiętników tytułowej bohaterki. Ocala od zapomnienia ważną cząstkę naszej polskiej historii gdyż opowiada o warszawskich Żydach, ocalonych z getta i ukrywannych podczas wojny przez małżeństwo Żabińskich na terenie zbombardowanego ZOO. Historia, która porusza jeszcze bardziej gdy czyta się ją w niemieckim tłumaczeniu.