O dwóch takich co wędrowali i poszukiwali

 Ishbel Szatrawska, Wyrok, 2025

Nie czytało mi się łatwo tej książki. Może dlatego, że podejmuje tematy, które w żaden sposób mnie nie dotyczą. Na początku próbowałam znaleźć punkt zahaczenia, ale po kilkunastu stronach pozwoliłam po prostu nieść się tej opowieści, chciałam zobaczyć jakie uczucia we mnie wywoła. 

Dwóch mężczyzn Strzelecki i Majda wędrują przez wioski i szukają zbiega, na którym mają wykonać wyrok śmierci. Ludziom mówią jednak, że szukają go, aby oddać mu dług. Całość składa się z ich rozmów i rozmyślań, planownia, podejmownia dezyzji co dalej. Spotykają różnych ludzi i jednocześnie ufają sobie coraz mniej. Są przepełnieni różnymi dylemtami.

Fabuła toczy się wartko, jednak cały czas szukam jeszcze sensu tej opowieści. Nie jestem pewna jak mogę zinterpretować tę całą przygodę dwóch mężczyzn. 

Świat, którego już nie ma

 Isaac B. Singer, Sztukmistrz z Lublina, 1960

Cóż to była za przygoda z tą książką! Leżała u mnie bardzo długo na regale noblistów, aż w końcu postanowiłam po nią sięgnąć. Znam tę historię z różnych adaptacji. Kultura jest pełna nawiązań do słynnego sztukmistrza, ale bardzo miło było mi go poznać z bliska w prozie Singera. Sama opowieść ma już 66 lat. Singer napisał ją w jidisz, wracając do swoich polskich wspomnień. Wychował się w Polsce, emigrował do Ameryki jako młodzieniec w 1935 roku z powodu nasilającego się antysemityzmu i nigdy nie wrócił. Mam wydanie pochodzące z 1983 roku. Pomyślałam, że to nie przypadkowo rok mojego urodzenia, tym ciekawiej spędzało mi się z nią czas. Dzieje się tu bardzo dużo. Nie spodziewałam się takiego szalonego bohatera. Tymczasem Jasza Mazur rozbudził moją wyobraźnię.

W świecie myśli Noblisty

 Laszlo Krasznahorkai, A świat trwa, 2013

To moje pierwsze spotkanie z twórczością tegorocznego noblisty. W zbiorze "A świat trwa" zebrano dwadzieścia jeden opowiadań, pozornie ze sobą niepołączonych. Kiedy jednak słuchałam ich w audiobooku, miałam wrażenie, że płynę długim strumieniem świadomości bohaterów Krasznahorkai. Nie zawsze potrafiłam odróżnić bohatera od narratora, często wydawało mi się, że mówi do mnie sam autor. Jego styl jest, mimo w pewnym sensie filozoficznych wywodów, bardzo przystępny. 

Polka w Paryżu

 Karolina Prewęcka, Mela Muter. Gorączka życia, 2019

Długo czytałam tę książkę. Analizowałam kolejne etapy życia malarki, zaznaczałam, notowałam, dziwiłam się i zapisywałam. Chciała znaleźć potwierdzenie tytułu:"Gorączka życia". Zupełnie nie pasował mi do malarstwa Meli Muter, ale gdy przebrnęłam całą biografię to zrozumiałam. Dziewczyna z okładki żyła pięknym artystycznym życiem aż 91 lat. Tyle się działo między Polską a Francją. Mimo żydowskiego pochodzenia przetrwała dwie wojny, wszystkich swoich mężczyzn, całą rodzinę. To waleczna kobieta, która dzieliła się emocjami na swoich obrazach.

Zmierzyć się z mistrzem

 Thomas Mann, Der Tod in Venedig, 1911

Jak się czyta literaturę z początku XX wieku? Nie jest to dla mnie łatwe wyzwanie. Muszę przyznać sama przed sobą, że nie udało mi się przebrnąć przez prozę Manna w oryginale. Mam na swojej półce noblistów grubą książkę z jego opowiadaniami po niemiecku. Jest ona zabytkowa, stara, ma bardzo cienkie kartki i maleńki druk. Okazało się to dla mnie nie do przebycia. Poległam po kilku stronach i zrozumiałam, że nie lubię męczyć się czytając. Sięgnęłam po tłumaczenie Leopolda Staffa.

Kobiety na rozdrożach

Zośka Papużanka, Solo, 2025

Czytam wszystko co napisze Zośka Papużanka, uwielbiam jej styl i sposób opisywania świata. Tym razem dostałam jednak strasznie smutny zbiór opowiadań. Może zima to nie jest akurat dobry czas na smutne opowieści, ale oczywiście zanurzyłam się jak w zaśpie śniegu i przeczytałam niemal jednym ciągiem. Pojawiają się tutaj teksty bardzo wzruszające, może dlatego, że każda z nas kobiet będzie potrafiła odnaleźć się z ktrórejś z tych historii. Nawet jeśli jesteśmy akurat na szczęśliwym etapie swojego życia, to nosimy w sobie dawne zapomniane smutki. One przy tej książce wypłyną i potrzebne będą chusteczki.

Mama oczami syna

 Peter Handke, Wunchloses Unglück, 2000

Bardzo długo czekała ta książka na swoją kolej u mnie na półce. Przywiozłam ją przed laty z Niemiec, znalezioną na ulicy. Przyzywczaiłam się tam, że zbieram noblistów po drodze. To małych rozmiarów dzieło, a jednak po przeczytaniu kiedyś kilku pierwszych stron odłożyłam ją na później. Przeleżała tak kilka lat, aż w końcu z okazji początku nowego roku doczytałam ją do końca. To bardzo osobiste wyznanie autora. Na początku matka popełnia samobójstwo. Autor rozlicza się w pewien sposób z przeszłością opisując krok po kroku trudne życie swojej mamy i tropiąc sygnały, które doprowadziły ją do śmierci.

W pułapce swoich myśli

 Tamta Melaszwili, Kos, kos jeżyna, 2021

To moja pierwsza książka w tym roku i od razu bardzo dobra. Gruzińska autorka trafia swoim stylem pisarskim prosto w mój gust. Nie często mi się zdarza, abym miała wielką ochotę przeczytać jakąś książkę jeszcze raz. Chętnie bym to zrobiła z tą powieścią, gdybym tylko miała więcej czasu. Sama nie wiem, czy polubiłam główną bohaterkę. Widzimy świat jej oczyma, słyszymy jej myśli i głos wewnętrzny, ale chyba nie potrafiłabym się z nią zaprzyjaźniźć. Chciałabym jej jednak powiedzieć przede wszystkim, aby przestała się przejmować tym co myślą inni. Miałam tu wrażenie, że to determinuje wszystko co robi Etero. Chętnie bym ją przytuliła i poprosiła, aby dała sama sobie prawo do szczęścia.

Lista lektur 2026

 PATRONI 2026 ROKU związani z literaturą i kulturą:

1. Jerzy Gedroyc - redaktor paryskiej "Kultury" - 80. rocznicę powstania Instytutu Literackiego

2. Józef Czapski - malarz i pisarz

3. Sergiusz Piasecki - żołnierz, agent wywiadu, pisarz „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy”

4. Stanisław Staszic - filozof i pisarz (200.urodziny)

5. Mieczysław Fogg - piosenkarz i kabareciarz (150. ur)

6. Andrzej Wajda - reżyser

MOJE KSIĄŻKI 2026