Korczakowe myśli

 Janusz Korczak, Pamiętnik i inne pisma z getta, 1978

"Rzuciłem szpital dla Domu Sierot. Mam poczucie winy. Raz przymusowo wyjechałem (wojna). Drugi raz na rok do Berlina. Trzeci raz - pół roku niespełna do Paryża. Po swiatło, po wiedzę. Teraz, kiedy już wiem, że nie wiem i dlaczego nie wiem, gdy mogę w myśl naczelnego postulatu - "Nie szkodzić choremu" - wypływam na nieznane wody"

Jednocześnie z książką o Irenie Sendlerowej podczytywałam pamiętnik Janusza Korczaka. Są to zapiski sławnego lekarza z getta. Warto czytać słowa mądrych ludzi i warto zatrzymać się trochę i nad nimi zadumać. Takie refleksje lubię szczególnie jesienią. Ku mojemu zaskoczeniu pamiętnik nie jest opisem wojennej codzienności jaka otaczała Korczaka w getcie. Tylko od czasu do czasu pojawia się skromna w treść notatka dotycząca rzeczywistości. W dużej mierze są to filozoficzne rozważania i bardzo czesto powroty do przeszłości. Wspomnienia z dzieciństwa. Czasami miałam wrażenie, że autor tych słów wiedział co go czeka i dokonywał swoistego podsumowania życia. 

Pamiętnik z getta

 Elżbieta Cherezińska, Byłam sekretarką Rumkowskiego, 2008

Dzienniki Etki Daum

"Bo wojna, unicestwiając miliony ludzkich istnień, udowodniła paradoksalnie, że właśnie ludzkie życie jest największą wartością."

Elżbieta Cherezińska zachwyciła mnie kolejny raz. Jej rekonstrukcja wspomnień mieszkanki łodzkiego getta wydaje mi się ciekawsza nawet od sławnego na cały świat Dziennika Anny Frank. Chociaż opisane czasy były oczywiście okrutne i trudno odnieść do tej rzeczywistości epitet "ciekawe" to jednak talent pisarski autorki uczynił je dostępnymi dla szerszej publiczności. Ta książka w pewnym sensie otwiera bramy getta i pozwala poczuć dramatyzm uwięzionych w nim ludzi.

Opowieść o Lotniczce

Maria Nurowska, Pamiętnik znaleziony w Katyniu, 2018

"Obóz to miejsce, które demoralizuje, warunki bytowania są koszmarne, jest się poniżanym na każdym kroku, dokucza głód, nie mówiąc o insektach, wszystko to może doprowadzić do nienaturalnych zachowań." (s.138)

Janina Lewandowska była jedyną kobietą, która została zamordowana razem z 15 tysiącami mężczyzn w Katyniu wiosną 1940 roku. To córka generała Dowbór - Muśnickiego, który dowodził w Powstaniu Wielkopolskim. Dziwi mnie, że wcześniej o niej nie słyszałam. Może dlatego, że nie pozostało po niej dużo wspomnień. Zmarła w dniu swoich trzydziestych drugich urodzin. Pozostawiła świeżo poślubionego małżonka, który dowiedział się o jej śmierci w Katyniu dopiero tuż przed własną śmiercią w 1997 roku. Prawdopodobnie cały czas wierzył, że Janka nadal żyje. Historia sama w sobie niesamowita.

Notatki błogosławionego

ks. Jerzy Popiełuszko. Zapiski 1980 - 1984, !985

"Liczę się z tym, że mogą mnie internować, mogą aresztować i spreparować skandal, ale nie mogę przecież zaprzestać tej działalności, która jest służbą Kościołowi i Ojczyźnie." (s.53)

Byłam bardzo ciekawa pamiętnika księdza Popiełuszki. Cztery ostatnie lata jego życia były przecież niesamowicie ważne dla całej Polski. Jego spojrzenie na sprawy narodowe w tamtym czasie to ważny głos ocalający od zapomnienia bardzo istotne fakty. W tej książce, wydanej pierwszy raz w Paryżu rok po śmierci księdza, znalazłam jednak o wiele więcej niż sugeruje tytuł. Wydanie współcześnie wznowione jest wzbogacone o całą otoczkę tego, w czym brał udział główny bohater. Włącznie ze szczegółowo opisanym procesem po jego śmierci.