Carla Montero, Szmaragdowa
tablica, 2012
Tytuł oryginału: La Tabla Esmeralda
„W 1943 roku 2775 skrzyń
wyładowanych dziełami sztuki wyruszyło do Niemiec z Paryża, gdzie
zostało ich jeszcze 400. Przez całą okupację Niemcy zrabowali
francuskim Żydom ponad 20 tysięcy dzieł sztuki.” (s. 421)
„Gdyby Sarah miała w
ręku pędzel, zaczęłaby malować na płótnie okna. Pierwsze
pociągnięcia pędzla byłyby gwałtowne, mieszałyby kolory, żeby
uczynić je ciemniejszymi, tak mrocznymi jak jej dusza....Choć może
w końcu pieściłaby kontury i rozpuszczała postaci delikatnymi
posunięciami. Sarah chciała krzyczeć jak Munch albo łkać jak
Picasso, ale też płynąć gwieździstym niebem jak Matisse. Na tym
płótnie, czarnym, granatowym i pomarańczowym, namalowałaby własny
ekspresjonistyczny obraz, żeby krzyczeć, płakać i na koniec
latać.”
(s. 411)
Książka hiszpańskiej
autorki, (której niemiecki wydawca nadał przewrotny tytuł Das
Mädchen mit den Smaragdaugen oznaczający
dziewczynę o szmaragdowych oczach, a nie tak jak chciała autorka
„Szmaragdową tablicę”, czyli tajemnicę ukrytą na obrazie
renesansowego artysty Giorgionego) ogłoszono przed trzema laty
bestsellerem zarówno w Hiszpanii jak i w Polsce. Książka, której
akcja rozgrywa się między Madrytem a Paryżem oraz drugą wojną
światową a współczesnością, naświetla problem kradzieży dzieł
sztuki przez Niemców podczas wojny. Jest to mroczna podróż po
tajemnicach historii, skrywanych przed całym światem. Podejmuje
temat zaślepienia pieniędzmi, żądzy władzy i zemsty.
Pisarce udało się w lekko podanej obyczajowej opowieści ukryć
między wersami ważne sprawy, w ten nawet sposób, że podczas
czytania w ogóle nie ma się wrażenia ich powagi, dopiero po
skończeniu lektury pozwoliłam sobie na refleksje egzystencjalne, odnoszące
się zarówno do moralności człowieka jak też zagmatwanych
ludzkich losów wojennych i powojennych oraz przewrotności
przeznaczenia. Uzmysłowiłam sobie jak bardzo jesteśmy wszyscy
naznaczeni tą wojną, która chociaż wydaje się bardzo odległa,
to nadal pozostawia po sobie mnóstwo niezałatwionych,
nieprzerobionych, nieprzedyskutowanych spraw i urazów.
