Nić pokoleń

 Roksana Jędrzejewska-Wróbel, 12 dni. Patchwork rodzinny, 2023

Zacznę od tego, że uwielbiam gdańskie opowieści. Każdą kolejną książkę o tym mieście pochłaniam z zaciekawieniem. Lubię czytać teksty pisarzy pochodzących z Gdańska, którzy potrafią z zaciekawieniem, między wersami swojej twórczości opowiadać o historii tego miasta i ich mieszkańcach. Roksana Jędrzejewska - Wróbel jest właśnie jedną z nich. W "12 dniach" z niezwykłym wyczuciem opisała historię swojej gdańskiej rodziny, wybierając do tego zaskakujący format.

Na pograniczu Gdańska i Danzingu

 Wolfgang Kirchner, Tamten czas. Wspomnienia niemieckiego chłopca z Gdańska w 1945 roku, 2025

org. Wir durften nichts davon wissen 

Tę powieść i jej autora poznałam na Gdańskich Targach Książki latem. Temat od razu mnie zaciekawił, więc wybrałam się na spotkanie autorskie. Gdańsk ma niesamowitą historię na przestrzeni wieków. Tutaj możemy przyjrzeć się z bardzo bliska momentowi wielkiej przemiany. Kiedy miasto z niemieckiego stawało się polskie. Narratorem jest kilkuletni chłopiec, który opowiada burzliwe wydarzenia ze swojej perspektywy. Razem z piątką rodzeństwa i mamą walczą o przetrwanie w mieście, do którego w 1945 roku wkracza Armia Czerwona. 

Saga o Danzigu

 Anna Sakowicz, Kamienica Schopenhauerów, 2024

Anna Sakowicz, Karczma Pod Rybim Łbem, 2024

Świadomie sięgam po książki dotyczące Gdańska i jestem zdziwiona, że jest ich tak dużo. Tym razem są to dwa tomy powieści obyczajowej, które maiałam okazję wysłuchać w audiobooku podczas listopadowych podróży. Przeniosłam się więc w czasie do osiemnastowiecznego Gdańska, co było całkiem przyjemne. 

W pierwszym tomie poznajemy główną bohaterkę Fridę, która służy w kamienicy Schopenchauerów. Autorka miała pomysł, aby przedstawić tę rodzinę i całe miasto z perspektywy służby. W drugim tomie Frida służy w domu Uphagenów. 

Burzliwy czas na Kaszubach

 Daria Kaszubowska, Saga kaszubska

 Daria Kaszubowska, Sztorm, 2023

Daria Kaszubowska, Zemsta, 2023

Daria Kaszubowska, Krew, 2024

Daria Kaszubowska, Walka, 2024

Daria Kaszubowska, Ogień, 2024

Daria Kaszubowska, Mgła, 2024

Daria Kaszubowska, Nadzieja, 2025

   

 

Spędziłam z tą sagą bardzo przyjemny czas. Przeczytałam sześć tomów jeden po drugim, bo losy bohaterów wzbudzają ciekawość a fabuła cały czas zaskakuje. Akcja powieści umijesowiona jest na Kaszubach, moich rodzinnych stronach. Tym łatwiej było mi utożsamiać się z losami przodków tych terenów. Wplecione w losy fikcyjnych bohaterów historyczne fakty, wierzenia, obyczaje i tradycje sprawiały, że bardzo trudno było mi pożegnać się z tymi książkami.

Wolny Gdańsk i nowi Gdańszczanie

 Anna Sakowicz, Czas goryczy, 2021

TOM 3: Jaśminowa Saga - Gdańsk 1968-2019

"Właśnie o to chodzi, że my rzeczy traktujemy, jakby to powiedzieć, jak coś, co można wyrzucić i kupić nowe, ale przecież przedmioty są znakiem naszych czasów. Zmieniają kształty, kolory, faktury...... Uczą nas historii, dlatego doskonale rozumiem ten sentyment." (s.529)

Mam duży sentyment do starych przedmiotów, dlatego wybrałam powyższy fragment z książki. Trzeci i ostatni tom gdańskiej sagi skupia się na latach komunizmu i współczesności. Do głosu dochodzi nowe pokolenie rodziny Jasińskich. Gdańsk po wojnie wcale nie był spokojnym miastem. Wielka historia i ważne wydarzenia odciskają piękno na życiu bohaterów powieści. Musieli przetrwać zastraszania komunistycznej władzy, zamknięte granice, strajki, nagonkę na społeczność żydowską, stan wojenny a nawet internowania. Jakby tego było mało, nad rodem Jasińskich wisi klątwa powodująca śmierć młodych chłopaków. Za każdym razem, gdy którejś z bohaterek rodzi się syn w czytelnikach pojawia się strach o niego.

Tragiczne losy Gdańska

 Anna Sakowicz, Czas gniewu, 2021

"Mnie skurczybyki wmawiali, że szkopem jestem. Panie, co ja musiałem się nagimnastykować, żeby zostać w Gdańsku. Za Niemca było źle, ale teraz, kiedy niby wreszcie polski nasz Gdańsk, to nikt się z nami nie liczy."

Drugi tom Jaśminowej Sagi opisuje czasy wojenne i powojenne do 1968 roku w Gdańsku. Razem z rodziną Jaśmińskich, Zapolskich i Hirszów próbujemy przetrwać ten najtragiczniejszy w dziejach miasta czas. Narracja poprowadzona jest kilkutorowo. Podczas wojny autorka przedstawia losy Żyda, który dostaje się do obozu w Studhofie - Księdza, któremu udaje się uniknąć wywózki do piaśnickich lasów - Katarzyny z Warszawy aż w końcu polskich mieszkańców Gdańska, którzy musieli ukrywać swoją tożsamość i podawać się za Niemców aby przeżyć. 

Gdy Gdańsk był Wolnym Miastem

 Anna Sakowicz, Czas grzechu, 2020

"Martwił się też tym, że w Gdańsku o sprawy Polaków nikt się nie troszczył. Obecny burmistrz zamiast uprawiać politykę gdańską i dbać wyłącznie o dobro miasta, zabiegał o utrzymanie ścisłej łączności z Berlinem. A cała niemiecka prasa będąca pod wpływem pruskich hakatystów podburzała do nienawiści wobec Polaków."

Pierwsza część Jaśminowej sagi o gdańskiej rodzinie obejmuje lata od 1916 do 1939 roku. Sięgnęłam po tę powieść przede wszystkim ze względu na Gdańsk, bo jakby nie patrzeć, jest on tutaj jednym z głównych bohaterów. Generalnie jednak cała opowieść skupia się na życiowych perypetiach pewnego Gdańszczanina i jego dzieci. Introligator Antonii żyje w czasach nie do końca przychylnych dla Polaków w Danzig. Właściwie mieszkając między Niemcami cały czas musi się martwić o swoją polskość. 

Być prezydentem Gdańska

 Tomasz Lis, Umrzeć za Gdańsk, 2019

Dwanaście rozmów o Pawle Adamowiczu, wolności i magii Gdańska

"Ja prowadziłem rozmowy, ale to rozmówcy stali się moimi przewodnikami. Po Gdańsku i historii opowiadanej przez nich, tak jak wcześniej oni ją odkrywali w "Blaszanym bębenku" Guntera Grassa, w "Hanemannie" Stefana Chwina, w "Weiserze Dawidku" Pawła Huelle i w słynnym albumie "Był sobie Gdańsk" z fotofrafiami nieistniejącego już Gdańska, wydanym w 1996 roku m.in. przez Donalda Tuska."

Na okładce zmarły tragicznie prezydent Gdańka, wzięłam więc tę książkę z pewnego rodzaju powagą i szacunkiem do ręki. Chciałam przyjrzeć mu się bliżej, zrozumieć jego wieloletnią misję przewodniczenia bliskiemu mi miastu, od którego oddaliłam się przez swoją emigrację. Tomasz Lis zaprosił do rozmowy bliskie Adamowiczowi i miastu osoby. Zapytał o historię, o przełomowe momenty Gdańska, o zmiany jakie w nim zachodziły, o podziały i wspólnotę. Rozmawiał również o spotkaniach z prezydentem i jego pożegnaniu.